Energiezuinig verwarmen: welke rol kan een warmtepomp spelen?
|
Energiezuinig verwarmen begint niet alleen bij het kiezen van een nieuw verwarmingssysteem. Ook isolatie, het warmteverlies van de woning, de radiatoren of vloerverwarming en het dagelijkse energiegebruik spelen een belangrijke rol. Wie minder afhankelijk wil worden van aardgas, kan bijvoorbeeld overwegen een warmtepomp te kopen. Of dat voor jouw woning een logische stap is, hangt vooral af van de huidige installatie, de isolatie en de manier waarop je het huis verwarmt. |
 |
Kijk eerst naar de woning, daarna naar de techniek
Een warmtepomp werkt het prettigst wanneer een woning niet onnodig veel warmte verliest. Daarom is het verstandig om eerst naar de bouwkundige situatie te kijken.
Zijn dak en gevel goed geïsoleerd? Welk type glas is aanwezig? En zijn er plekken waar tocht of warmteverlies duidelijk merkbaar is?
Hoe beter een huis warmte vasthoudt, hoe minder energie er nodig is om een aangename binnentemperatuur te behouden. Dat geldt overigens voor iedere verwarmingsmethode.
Bij oudere woningen kan het daarom verstandig zijn om eerst isolatiemaatregelen uit te voeren voordat de warmtevoorziening ingrijpend wordt aangepast.
Een warmtepomp verwarmt anders dan een cv-ketel
Een traditionele cv-ketel kan water relatief snel tot een hoge temperatuur verwarmen. Veel warmtepompsystemen werken juist efficiënt wanneer ze warmte op een lagere temperatuur kunnen afgeven.
Dat heeft gevolgen voor het verwarmingssysteem in huis.
Vloerverwarming is bijvoorbeeld geschikt om met een relatief lage watertemperatuur een groot oppervlak gelijkmatig te verwarmen. Bestaande radiatoren kunnen soms eveneens bruikbaar blijven, maar moeten voldoende warmte kunnen afgeven.
Daarom is alleen naar de nieuwe warmtebron kijken niet genoeg. De complete installatie moet met elkaar kunnen samenwerken.
Hybride of volledig elektrisch verwarmen
Niet iedere woning hoeft direct volledig van het gas af.
Bij een hybride systeem werken een warmtepomp en cv-ketel samen. De warmtepomp verzorgt een groot deel van de verwarming, terwijl de ketel kan bijspringen wanneer dat nodig is.
Een volledig elektrische installatie gaat een stap verder. De warmtepomp neemt dan de verwarming volledig over en ook voor warm tapwater is een passende oplossing nodig.
Welke variant het beste past, hangt onder andere af van de isolatie, warmtebehoefte en beschikbare ruimte in de woning.
De juiste capaciteit is belangrijk
Een warmtepomp met meer vermogen is niet automatisch beter.
Het systeem moet aansluiten op de hoeveelheid warmte die nodig is om de woning comfortabel te houden. Is de installatie te klein, dan kan deze tijdens koude dagen moeite hebben om voldoende warmte te leveren. Een onnodig groot systeem is evenmin vanzelfsprekend de meest efficiënte keuze.
Om de benodigde capaciteit te bepalen wordt onder andere gekeken naar woningoppervlak, isolatie, glas, ventilatie en de gewenste binnentemperatuur.
Daarom is het belangrijk om verder te kijken dan alleen een algemene vermogensindicatie.
Kijk goed naar de beschikbare ruimte
Een verwarmingsinstallatie heeft een fysieke plek nodig.
Bij systemen met een buitenunit moet bijvoorbeeld worden bepaald waar deze kan worden geplaatst. Daarbij spelen niet alleen leidinglengtes een rol, maar ook bereikbaarheid en geluid.
Binnen kan afhankelijk van het gekozen systeem eveneens ruimte nodig zijn voor technische onderdelen of een voorraadvat voor warm water.
Neem deze praktische punten vroeg mee. Een technisch geschikte installatie kan alsnog lastig toepasbaar zijn wanneer er onvoldoende ruimte voor beschikbaar is.
Vergeet de bestaande radiatoren niet
Bij de overstap naar lage temperatuurverwarming verdienen bestaande radiatoren extra aandacht.
Radiatoren die ooit zijn gekozen voor een cv-installatie met hoge aanvoertemperaturen geven bij lagere temperaturen minder warmte af. In sommige woningen is dat geen probleem, terwijl op andere plekken grotere of andere warmteafgiftesystemen nodig zijn.
Een eenvoudige manier om hier inzicht in te krijgen is bekijken hoe comfortabel de woning blijft wanneer de cv-temperatuur lager wordt ingesteld.
Dat geeft nog geen volledige technische beoordeling, maar kan wel duidelijk maken hoe de woning reageert op verwarmen met lagere temperaturen.
Ook warm water hoort bij het plan
Ruimteverwarming is maar één deel van het dagelijkse energiegebruik.
Er is ook warm water nodig voor douchen, schoonmaken en eventueel een bad. Bij een volledig elektrische installatie moet daarom worden bekeken hoe warm tapwater wordt opgeslagen en geleverd.
Een huishouden van twee personen heeft doorgaans een andere behoefte dan een gezin waarin meerdere mensen kort achter elkaar douchen.
Kijk dus niet uitsluitend naar hoeveel vermogen nodig is voor het verwarmen van de woonkamer. Comfortabel warm water hoort net zo goed bij het totale verwarmingsplan.
Zonnepanelen en een warmtepomp vullen elkaar aan, maar zijn verschillend
Zonnepanelen en warmtepompen worden vaak samen genoemd. Toch hebben ze ieder een andere functie.
Zonnepanelen produceren elektriciteit wanneer er voldoende zonlicht is. Een warmtepomp gebruikt elektriciteit om warmte uit de omgeving naar de woning te verplaatsen.
De momenten waarop elektriciteit wordt opgewekt en gebruikt vallen niet altijd samen. Juist op koude winteravonden kan de warmtevraag hoog zijn terwijl zonnepanelen nauwelijks produceren.
Bekijk beide technieken daarom als onderdelen van het totale energiesysteem, maar verwacht niet dat zonnepanelen automatisch al het stroomgebruik van een warmtepomp opvangen.
Controleer ook de elektrische installatie
Huizen worden steeds elektrischer.
Naast een warmtepomp kunnen bijvoorbeeld een inductiekookplaat, laadpaal en andere grote elektrische apparaten aanwezig zijn. Wanneer verschillende verbruikers tegelijk actief zijn, kan dat extra eisen stellen aan de elektrische installatie.
Daarom is het verstandig om bij plannen voor een warmtepomp te kopen niet alleen naar de verwarmingsinstallatie te kijken. Ook de groepenkast en beschikbare elektrische aansluiting moeten bij het toekomstige energiegebruik passen.
Zeker wanneer meerdere verduurzamingsmaatregelen kort na elkaar worden uitgevoerd, is het verstandig om ze als één geheel te bekijken.
Geluid verdient aandacht bij de plaatsing
Bij een warmtepomp met buitenunit speelt ook geluid mee.
Een plaats vlak naast een slaapkamerraam is bijvoorbeeld niet altijd logisch. Ook de afstand tot terras en omliggende woningen verdient aandacht.
Kijk daarom niet uitsluitend naar de plek waar installatie technisch het makkelijkst is.
Een zorgvuldig gekozen positie kan verschil maken in het dagelijkse comfort. Bovendien gelden er regels voor het geluid dat buitenunits bij aangrenzende percelen mogen veroorzaken.
Daarom hoort plaatsing al bij de voorbereiding thuis en niet pas op de installatiedag.
Houd rekening met een andere manier van verwarmen
Een warmtepomp verwarmt een woning vaak gelijkmatiger dan een traditionele cv-ketel.
Wie gewend is om 's nachts de temperatuur flink te verlagen en 's ochtends snel weer enkele graden omhoog te stoken, kan daarom zijn gebruikspatroon moeten aanpassen.
Lage temperatuurverwarming werkt doorgaans prettiger wanneer grote temperatuurschommelingen worden voorkomen.
Het systeem hoeft dan niet telkens een sterk afgekoelde woning snel opnieuw op temperatuur te brengen.
Dat vraagt soms even gewenning, maar kan uiteindelijk voor een rustig en gelijkmatig binnenklimaat zorgen.
Een verbouwing is een logisch moment voor verduurzaming
Ga je toch de vloer vervangen, een aanbouw realiseren of de benedenverdieping opnieuw indelen? Dan is dat een goed moment om ook naar de toekomstige verwarming te kijken.
Vloerverwarming kan bijvoorbeeld gemakkelijker worden meegenomen wanneer de vloer toch al openligt. Ook leidingen en andere technische voorzieningen zijn dan eenvoudiger te integreren.
Wie pas na een complete verbouwing over de warmtevoorziening nadenkt, kan werkzaamheden opnieuw moeten uitvoeren.
Door verduurzaming direct onderdeel te maken van het verbouwingsplan voorkom je dubbel werk.
Kijk niet alleen naar de aanschafprijs
Bij een nieuw verwarmingssysteem zijn de investeringskosten belangrijk, maar ze vertellen niet het hele verhaal.
Ook het toekomstige energiegebruik, onderhoud en eventuele aanpassingen aan radiatoren, elektriciteit of isolatie tellen mee.
Een goedkoper systeem kan uiteindelijk minder aantrekkelijk blijken wanneer er veel aanvullende werkzaamheden nodig zijn. Andersom kan een grotere investering logischer zijn wanneer deze goed aansluit op toekomstige plannen voor de woning.
Vergelijk daarom niet alleen apparaten, maar de complete situatie.
Energiezuinig verwarmen vraagt om samenhang
Een warmtepomp is geen los apparaat dat automatisch iedere woning energiezuinig maakt.
Een goed geïsoleerd huis vraagt minder warmte. Een passend afgiftesysteem verspreidt die warmte efficiënt en een correct gekozen installatie levert wat daadwerkelijk nodig is.
Daarom begint energiezuinig verwarmen met het bekijken van de woning als één systeem.
Kijk naar isolatie, warmteafgifte, elektriciteit, warm water en toekomstplannen voordat je een keuze maakt. Zo wordt niet simpelweg de bestaande warmtebron vervangen, maar ontstaat een verwarmingssysteem dat beter past bij hoe de woning nu én later wordt gebruikt.