Elektra in huis vernieuwen: wanneer is het tijd om de installatie aan te pakken?

Een oudere woning heeft niet automatisch slechte elektra

De leeftijd van een huis zegt niet alles over de elektrische installatie. Een woning uit de jaren zestig kan inmiddels meerdere keren zijn aangepast, terwijl in een jonger huis nog grotendeels dezelfde installatie aanwezig kan zijn als bij de bouw.

Kijk daarom niet alleen naar het bouwjaar, maar vooral naar wat er in de loop der tijd is veranderd.

Zijn er nieuwe groepen toegevoegd? Is de meterkast ooit vernieuwd? Zijn keuken en badkamer verbouwd? En weet je wanneer bedrading en stopcontacten voor het laatst zijn gecontroleerd?

Bij een verhuizing of verbouwing is dat een goed moment om de installatie eens als geheel te bekijken. Je voorkomt daarmee dat de nieuwe keuken of uitbouw straks klaar is en pas daarna blijkt dat de elektra opnieuw aangepast moet worden.

Meer apparaten vragen meer van de installatie

Een gemiddeld huishouden gebruikt veel meer elektrische apparaten dan enkele tientallen jaren geleden.

Naast wasmachine, vaatwasser en oven zijn er bijvoorbeeld inductiekookplaten, airco's, elektrische boilers, computers en allerlei kleinere apparaten bij gekomen. Steeds vaker wordt bovendien elektrisch gereden of verwarmd.

Dat betekent niet dat alle apparaten voortdurend tegelijkertijd maximaal vermogen gebruiken. Wel kan de totale belasting anders zijn dan waarvoor een oudere installatie ooit is ontworpen.

Wanneer regelmatig groepen uitvallen zodra meerdere apparaten tegelijk worden gebruikt, is dat een duidelijk signaal om de situatie te laten beoordelen.

Simpelweg steeds minder apparaten tegelijkertijd aanzetten lost de oorzaak immers niet op.

De meterkast is het vertrekpunt

Wie de elektra wil aanpassen, doet er verstandig aan eerst naar de groepenkast te kijken.

Daar wordt de elektriciteit over de verschillende delen van de woning verdeeld. Nieuwe apparatuur kan een eigen groep nodig hebben en bij grotere wijzigingen kan uitbreiding of vervanging noodzakelijk zijn.

Denk bijvoorbeeld aan een inductiekookplaat, laadvoorziening of uitbreiding van de woning.

Het gaat daarbij niet alleen om het aantal beschikbare plekken in de kast. Ook de bestaande opbouw, beveiliging en aansluiting moeten passen bij wat je wilt toevoegen.

Daarom is het verstandig om bij een grotere verbouwing eerst het totaalbeeld in kaart te brengen en pas daarna afzonderlijke uitbreidingen uit te voeren.

Een nieuwe keuken is een logisch moment om de elektra mee te nemen

Bij een keukenverbouwing gaat veel aandacht naar fronten, werkbladen en apparatuur. Achter de kasten gebeurt ondertussen minstens zoveel.

Een moderne keuken bevat behoorlijk wat elektrische aansluitingen. Denk aan een vaatwasser, oven, koelkast, koffieapparaat, kokendwaterkraan en eventueel een inductiekookplaat.

Daar komen de gewone stopcontacten boven het werkblad nog bij.

Het is daarom verstandig om vóór plaatsing van de keuken exact te weten waar alle apparatuur komt. Vanuit die tekening kunnen stopcontacten en benodigde groepen op de juiste plekken worden voorbereid.

Achteraf een aansluiting verplaatsen omdat de oven toch ergens anders blijkt te komen, maakt een verbouwing onnodig ingewikkeld.

Te weinig stopcontacten leidt snel tot noodoplossingen

Verlengsnoeren en stekkerdozen zijn handig, maar zouden niet de vaste basis van een elektrische installatie moeten worden.

Wanneer in iedere hoek van een kamer een stekkerdoos ligt omdat er te weinig wandcontactdozen zijn, sluit de installatie simpelweg niet goed aan op het gebruik van de ruimte.

Dat zie je bijvoorbeeld vaak bij thuiswerkplekken. Computer, beeldschermen, telefoon, verlichting en andere apparatuur worden allemaal rondom één bestaand stopcontact aangesloten.

Tijdens een renovatie is het daarom slim om niet alleen bestaande stopcontacten te vervangen, maar ook te bepalen waar extra aansluitpunten praktisch zijn.

Denk daarbij vooruit. Een bureau of televisie staat over vijf jaar misschien op een andere plek.

Let op signalen die je niet moet negeren

Niet ieder elektrisch probleem betekent direct dat de complete installatie vervangen moet worden. Sommige signalen verdienen wel snelle aandacht.

Een stopcontact dat ongewoon warm wordt, een brandlucht, verkleuring rondom aansluitpunten of elektriciteit die regelmatig uitvalt zijn zaken waar je niet langdurig mee moet blijven rondlopen.

Hetzelfde geldt voor terugkerende kortsluiting.

Blijf in zo'n situatie niet telkens opnieuw een groep inschakelen zonder te weten waardoor deze uitvalt. De beveiliging reageert niet voor niets.

Bij twijfel is controleren verstandiger dan zelf experimenteren met bedrading of aansluitingen.

Denk bij een verbouwing verder dan vandaag

Een verbouwing is vaak het moment waarop muren openliggen, plafonds worden aangepast en kabels relatief gemakkelijk kunnen worden weggewerkt.

Gebruik dat moment om een paar jaar vooruit te kijken.

Misschien rijd je nu nog geen elektrische auto, maar verwacht je dat binnen enkele jaren wel te doen. Misschien komen er later zonnepanelen of wordt een cv-ketel uiteindelijk vervangen door een andere vorm van verwarming.

Niet iedere toekomstige installatie hoeft nu alvast volledig te worden aangelegd. Soms is het al voldoende om ruimte in de planning te houden of loze leidingen mee te nemen.

Dat is vaak eenvoudiger dan een pas afgewerkte wand enkele jaren later opnieuw openmaken.

Ook buiten gebruiken we steeds meer stroom

De elektrische installatie stopt niet noodzakelijk bij de achterdeur.

In tuinen verschijnen verlichting, buitenkeukens, overkappingen, vijverpompen en laadpunten voor fietsen. Ook een tuinhuis wordt steeds vaker gebruikt als werkplek of hobbyruimte.

Daar horen passende aansluitingen bij.

Een verlengsnoer dat vanuit de woonkamer door een open raam naar het tuinhuis loopt, is misschien handig voor één middag klussen, maar niet als permanente oplossing.

Wanneer buiten structureel elektriciteit nodig is, moet de installatie daarop worden ingericht en geschikt zijn voor de omstandigheden waarin deze wordt gebruikt.

De laadpaal verandert het stroomgebruik thuis

Elektrisch rijden zorgt voor een nieuwe grote stroomverbruiker rondom de woning.

Een auto staat vaak uren achter elkaar aangesloten en kan afhankelijk van installatie en laadvermogen behoorlijk wat capaciteit vragen. Daarom moet een laadpunt niet los worden gezien van de rest van de elektrische installatie.

Wat gebeurt er bijvoorbeeld wanneer tegelijkertijd wordt gekookt, gewassen en geladen?

Slimme aansturing kan in sommige situaties helpen om beschikbare capaciteit te verdelen, maar ook dan moet eerst duidelijk zijn hoe de bestaande installatie is opgebouwd.

Wanneer meerdere grote verbruikers in korte tijd aan een woning worden toegevoegd, kan een elektricien in Almelo daarom beter naar het complete systeem kijken dan iedere uitbreiding afzonderlijk te beoordelen.

Maak een elektraplan voordat de afwerking begint

Bij een verbouwing wordt vaak wel een lichtplan gemaakt, maar minder vaak een compleet elektraplan.

Toch is dat minstens zo praktisch.

Teken per ruimte in waar vaste apparatuur komt, hoeveel stopcontacten nodig zijn en waar schakelaars logisch zitten. Denk ook aan internetpunten, verlichting, buitenvoorzieningen en apparaten die een eigen aansluiting vragen.

Loop dat plan daarna letterlijk door alsof je al in de vernieuwde woning woont.

Waar laad je je telefoon op? Waar staat de stofzuiger? Zit er naast het bed een aansluiting? Kun je bij het keukenblad gemakkelijk een staafmixer gebruiken?

Juist zulke alledaagse situaties bepalen later of de installatie prettig werkt.

Niet alles hoeft tegelijkertijd vernieuwd te worden

Wanneer een deel van de elektrische installatie verouderd is, hoeft dat niet automatisch te betekenen dat de hele woning in één keer volledig gestript moet worden.

Soms kunnen werkzaamheden logisch per ruimte of verbouwingsfase worden uitgevoerd.

Wie bijvoorbeeld eerst de benedenverdieping renoveert en enkele jaren later de bovenverdieping wil aanpakken, kan daar in de voorbereiding rekening mee houden.

Belangrijk is wel dat afzonderlijke stappen onderdeel blijven van één plan.

Zo voorkom je dat iedere verbouwing een nieuwe improvisatie wordt en uiteindelijk verschillende aanpassingen door elkaar zijn uitgevoerd zonder duidelijke samenhang.

Goede elektra merk je vooral doordat je er niet over nadenkt

Een elektrische installatie hoeft niet zichtbaar of spannend te zijn. In het dagelijks leven wil je vooral dat alles logisch werkt.

Je steekt een stekker in het stopcontact waar je hem nodig hebt, schakelt verlichting op een handige plek en kunt meerdere apparaten gebruiken zonder steeds te bedenken welke combinatie problemen geeft.

Daarom is elektra in huis vernieuwen vooral een kwestie van vooruitdenken.

Kijk naar wat de woning vandaag vraagt, welke veranderingen eraan komen en waar nu al irritaties ontstaan. Door die punten tijdens een verbouwing of renovatie gezamenlijk aan te pakken, ontstaat een installatie die beter aansluit op de manier waarop het huis daadwerkelijk wordt gebruikt.

En dat is uiteindelijk het doel: niet zoveel mogelijk nieuwe groepen, kabels en stopcontacten aanleggen, maar ervoor zorgen dat de techniek achter de muren vanzelfsprekend meewerkt met het dagelijks leven.